Η αφήγηση του μύθου του Κρόκου και της Σμήλαιας, που προέκυψε μετά τις προσωπικές πινελιές της Ιωάννας Κύρου, είναι ένα κείμενο που πατάει πάνω στον μύθο του Κρόκου αλλά η συγγραφέας τού μπολιάζει στοιχεία από διαφορετικές πολιτιστικές πλευρές, όπως η λογοτεχνία, η λαογραφία και η θρησκεία.

Από την πρώτη στιγμή που διάβασα το κείμενο ένιωσα ότι η ιστορία σέβεται τον μύθο και τον αναγνώστη, τον μικρό και τον μεγάλο, με την εστίαση στη χρήση των λέξεων αλλά και την προσεγμένη δομή της. Τα επιμελώς αφημένα σημάδια της, που προοικονομούν την εξέλιξη, δοσμένα με προσοχή και φροντίδα κερδίζουν το ενδιαφέρον και μας τραβούν μέσα στα γεγονότα. «Αλήθεια πώς έγινε;» αναρωτιόμαστε καθώς διαβάζουμε, γιατί το τι έγινε το ξέρουμε ήδη.

Η ευφάνταστη εικονογράφηση της Καίτης Τουρτούρα μαρτυρεί την επίμονη εργασία της πάνω στο κείμενο, αναδεικνύει την ιστορία και εξασφαλίζει πολύτιμο μερίδιο στο κομψό αυτό βιβλίο από τις Εκδόσεις Αποστακτήριο, το οποίο ταυτοχρόνως αποδίδεται και στα αγγλικά.

Ωστόσο, εγώ θα προσπαθήσω να αναδείξω, κυρίως, το κομμάτι εκείνο του μύθου που αναφέρεται στην απώλεια, στον ρόλο των θεών αλλά και των ανθρώπων. Γιατί ο μύθος του Κρόκου εμπλέκει τη δύναμη της φιλίας, του έρωτα αλλά και το αδυσώπητο κράτος της απώλειας. «Εγώ είμαι θνητός», λέει ο Κρόκος όταν αναρωτιέται αν μια νύμφη μπορεί να τον αγαπήσει ενώ συγχρόνως συνδέει τη θνητότητα όχι μόνο με τον έρωτα αλλά φυσικά και με την προσωρινή ύπαρξη του ανθρώπου. Ο μύθος μας, ως ακόμη μια προσπάθεια ερμηνείας του κόσμου και των δυνάμεων που τον ελέγχουν, φέρνει στο επίκεντρο και τη σχέση του ανθρώπου με τις θεϊκές αυτές δυνάμεις και τον τρόπο που διδάσκονται  οι άνθρωποι να τα βγάλουν πέρα και να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες, τα μεγάλα προβλήματα. Σε αυτό παραπέμπει και η αρχική σύνδεση του μύθου με το ρήμα μύω (=διδάσκω, αποκαλύπτω κάτι ιερό). Ταυτοχρόνως προβάλλεται η αλληλεπίδραση και η σχέση του  θείου με το ανθρώπινο, σε μια πορεία συμβίωσης κι αλληλεπίδρασης.

Έτσι βλέπουμε τον Θεό Ερμή να έχει φίλο καρδιακό τον Κρόκο, έναν θνητό,  να ανησυχεί για τον ερωτευμένο φίλο του, να τον βοηθάει στο να κατακτήσει τη Σμήλαια. «Τότε θα κλέψεις το μοβ μαντήλι» του λέει για να τον ενθαρρύνει και τον εμψυχώνει: «Αν μια Νύμφη αγαπήσει, δεν ξεχωρίζει θεούς, ημίθεους και θνητούς».

Επίσης, βλέπουμε στην ιστορία μας μια μη θνητή, μια νύμφη, τη Σμήλαια, να ερωτεύεται έναν θνητό, τον Κρόκο. Να μένει μαζί του, να θρηνεί τον χαμό του, επιβεβαιώνοντας τη δύναμη του έρωτα που ξεπερνάει και ενοποιεί τα πάντα, ακόμη και τον θάνατο.

Και τέλος, αντικρίζουμε τον ίδιο τον Δία, τον επικεφαλής των θεών, να εμπλέκεται προσωπικά προκειμένου να οδηγηθεί η τραγωδία σε ένα τέλος. Σε ένα τέτοιο τέλος που να παρηγορεί και να απαλύνει κάπως τον πόνο της απώλειας, ο οποίος προβάλλει οδυνηρός  και αδυσώπητος όχι μόνο για τους θνητούς αλλά και για τους θεϊκής καταγωγής Ερμή και Σμήλαια. Ο Ερμής υποφέρει, η Σμήλαια κλαίει και ο Δίας αποφασίζει σαν από μηχανής θεός να χαρίσει την αθανασία στους δυο ερωτευμένους, μεταμορφώνοντάς τους σε φυτά και εξασφαλίζοντας την ύπαρξή τους μέσα από μια διαφορετική μορφή. Κρόκος και Σμήλαια, λοιπόν, κάθε φθινόπωρο ανταμώνονται και θυμίζουν στους ανθρώπους τη δική τους ιστορία, μας λέει η τελευταία σελίδα του βιβλίου μας. 

Ο άνθρωπος μπροστά στον προσωπικό αφανισμό αντλεί δύναμη από το θείο αλλά και τον συνάνθρωπο, μας λέει παρήγορα η μικρή αυτή διήγηση. Η Σμήλαια καλεί για βοήθεια «φώναζε δυνατά στον Δία», ταυτοχρόνως, όμως, δίπλα της στέκονται οι φίλες της, οι οποίες ραίνουν το σώμα του νέου με άσπρα λουλούδια. Είμαι εκεί, είμαι δίπλα, σου κρατώ το χέρι, σε ακούω και νιώθω τον πόνο σου. Έτσι φαντάζουν να λένε τα πρόσωπα της ιστορίας της Ιωάννας Κύρου κι αυτό σίγουρα είναι κάτι που θα κρατήσουμε κάπου καλά φυλαγμένο. Η διαιώνιση της ύπαρξης μέσα από μια άλλη μορφή, διαφορετική, και η συμπαράσταση στα δύσκολα δίνουν πάντα τη δυνατότητα μιας άλλης προσέγγιση της θνητότητας.

Εύχομαι από καρδιάς να είναι καλοτάξιδη η όμορφη ιστορία της Ιωάννας Κύρου!

Σελίδα του βιβλίου: https://www.apostaktirio-books.gr/product/κρόκος-και-σμήλαια/