Ο Αλέξανδρος Ακριτίδης συζητά με τον Χρήστο Κόκκινο, με αφορμή τη νέα του δίγλωσση ποιητική συλλογή «Στιγμές Αγάπης και Έρωτα» (Εκδόσεις Αποστακτήριο)

1. Κύριε Κόκκινε, καλησπέρα. Πώς γεννήθηκε η ιδέα αυτής της ποιητικής συλλογής;

Δεν γεννήθηκε από μια απόφαση να γράψω ένα βιβλίο για τον έρωτα. Γεννήθηκε σιγά σιγά, μέσα από μικρές στιγμές που έμειναν μέσα μου περισσότερο απ' όσο κράτησαν στην πραγματική ζωή. Ένα βλέμμα, μια απουσία, μια αγκαλιά, μια σιωπή, μια αναμονή. Με τον καιρό κατάλαβα ότι όλα αυτά συνομιλούσαν μεταξύ τους και αφηγούνταν μια κοινή ιστορία. Έτσι δημιουργήθηκαν οι «Στιγμές Αγάπης και Έρωτα»· ένα βιβλίο που δεν μιλά μόνο για τον έρωτα που ζούμε, αλλά και για εκείνον που θυμόμαστε, που χάνουμε ή που συνεχίζουμε να κουβαλάμε μέσα μας.

2. Ο έρωτας φαίνεται να βρίσκεται στο κέντρο των ποιημάτων σας. Τι σημαίνει για εσάς ως ποιητικό θέμα;

Ο έρωτας είναι ίσως ο πιο ειλικρινής καθρέφτης του ανθρώπου. Όταν ερωτευόμαστε, πέφτουν οι άμυνες και εμφανίζονται μαζί η δύναμη και η αδυναμία μας. Δεν με ενδιαφέρει ο εξιδανικευμένος έρωτας, αλλά ο αληθινός· εκείνος που γεννά χαρά, φόβο, επιθυμία, απώλεια, ελπίδα και μεταμόρφωση. Γι' αυτό και στην ποίησή μου ο έρωτας δεν είναι απλώς ένα συναίσθημα. Είναι ένας τρόπος να γνωρίσει ο άνθρωπος βαθύτερα τον εαυτό του.

3. Στο οπισθόφυλλο διαβάζουμε ότι η σιωπή έχει σχεδόν την ίδια δύναμη με τον λόγο. Ποια θέση κατέχει η σιωπή στην ποίησή σας;

Πιστεύω πως πολλές φορές η σιωπή λέει περισσότερα από τις λέξεις. Στις σχέσεις μας υπάρχουν βλέμματα που έγιναν εξομολογήσεις και σιωπές που έγιναν αποχαιρετισμοί. Προσπαθώ να γράφω ποιήματα που αφήνουν χώρο και στον αναγνώστη να αναπνεύσει, να συμπληρώσει με τις δικές του εμπειρίες όσα δεν λέγονται. Η ποίηση, άλλωστε, δεν κατοικεί μόνο στις λέξεις· κατοικεί και στα κενά ανάμεσά τους.

4. Η συλλογή δίνει μεγάλη έμφαση στο σώμα και την αφή. Ακόμα και τα εσωτερικά σχέδια κινούνται στο ίδιο μοτίβο. Γιατί επιλέξατε να εκφράσετε τον έρωτα μέσα από αυτές τις εικόνες;

Ο έρωτας είναι ίσως το μοναδικό συναίσθημα που δεν περιορίζεται στη σκέψη. Περνά από το σώμα, από την αφή, από την ανάσα, από την απουσία της αφής. Το σώμα δεν είναι αντίπαλος της ψυχής· είναι η γλώσσα της. Οι εικόνες αυτές δεν υπάρχουν για να προκαλέσουν, αλλά για να θυμίσουν ότι κάθε χάδι, κάθε απόσταση και κάθε άγγιγμα κουβαλά μια ολόκληρη ιστορία. Τα σχέδια του βιβλίου ακολουθούν την ίδια λογική, γιατί ήθελα λόγος και εικόνα να συνομιλούν και να υπηρετούν το ίδιο συναίσθημα.

5. Υπάρχει κάποιο ποίημα που θεωρείτε ιδιαίτερα προσωπικό ή σημαντικό για εσάς;

Κάθε ποίημα κρύβει κάτι προσωπικό, ακόμη κι όταν δεν περιγράφει ένα πραγματικό γεγονός. Αν όμως έπρεπε να ξεχωρίσω κάτι, θα έλεγα ότι περισσότερο με εκφράζουν εκείνα τα ποιήματα όπου ο έρωτας συνυπάρχει με τη σιωπή και την απώλεια. Εκεί αισθάνομαι ότι η ποίηση πλησιάζει περισσότερο την αλήθεια. Δεν με ενδιαφέρει να αφηγηθώ τη δική μου ζωή· με ενδιαφέρει ο αναγνώστης να αναγνωρίσει κομμάτια της δικής του μέσα στους στίχους.

6. Η συλλογή είναι δίγλωσση, στα ελληνικά και στα αγγλικά. Πώς προέκυψε αυτή η επιλογή και σε τι πιστεύετε ότι θα εξυπηρετήσει;

Ζω πολλά χρόνια στο εξωτερικό και καθημερινά συναντώ ανθρώπους που αγαπούν την ποίηση αλλά δεν μπορούν να διαβάσουν ελληνικά. Ήθελα λοιπόν το βιβλίο να μπορεί να ταξιδέψει λίγο πιο μακριά από τα σύνορα της γλώσσας μας. Παράλληλα, υπάρχουν πολλοί Έλληνες της διασποράς, ιδιαίτερα νεότερων γενεών, που αισθάνονται πιο άνετα διαβάζοντας αγγλικά. Ελπίζω αυτή η δίγλωσση έκδοση να αποτελέσει μια μικρή γέφυρα ανάμεσα στις δύο γλώσσες και στους ανθρώπους που τις μιλούν.

7. Ποιες ήταν οι μεγαλύτερες προκλήσεις στη μεταφορά της ποιητικής γλώσσας από τη μία γλώσσα στην άλλη;

Η μεγαλύτερη δυσκολία ήταν να μεταφερθεί το συναίσθημα και όχι απλώς οι λέξεις. Η ποίηση δεν μεταφράζεται κατά λέξη. Μεταφράζεται στον ρυθμό, στην εικόνα και στην ατμόσφαιρα που δημιουργεί. Υπήρξαν στιγμές που χρειάστηκε να θυσιαστεί η απόλυτη κυριολεξία, ώστε να διατηρηθεί το ίδιο ποιητικό αποτύπωμα. Αυτό ήταν για μένα πιο σημαντικό από μια πιστή, αλλά άψυχη, μετάφραση.

8. Πιστεύετε ότι ο αναγνώστης βιώνει διαφορετικά τα ποιήματα στα ελληνικά και διαφορετικά στα αγγλικά; Μοιάζουν δηλαδή οι ιδιοσυγκρασίες των διαφορετικών λαών;

Κάθε γλώσσα κουβαλά τη δική της μουσική και τον δικό της τρόπο να αισθάνεται τον κόσμο. Τα ελληνικά έχουν μια πυκνότητα και μια ιστορική συνέχεια που δύσκολα μεταφέρονται αυτούσιες. Τα αγγλικά, από την άλλη, διαθέτουν μια διαφορετική αμεσότητα και καθαρότητα. Ωστόσο, δεν πιστεύω ότι η αγάπη, ο πόνος ή η προσμονή αλλάζουν από λαό σε λαό. Αλλάζει ο τρόπος που τα εκφράζουμε. Στον πυρήνα τους, τα μεγάλα ανθρώπινα συναισθήματα είναι κοινά.

9. Στα ποιήματά σας ο έρωτας παρουσιάζεται όχι μόνο ως πάθος αλλά και ως λύτρωση. Είναι όντως λύτρωση για την ανθρώπινη ψυχή;

Μπορεί να γίνει, αλλά δεν είναι πάντοτε. Ο έρωτας δεν σώζει από μόνος του κανέναν. Μπορεί όμως να μας οδηγήσει να γνωρίσουμε καλύτερα τον εαυτό μας, να μαλακώσει τους φόβους μας, να μας κάνει πιο γενναίους και πιο αληθινούς. Όταν συμβαίνει αυτό, τότε ναι, γίνεται μια μορφή λύτρωσης. Όχι γιατί εξαφανίζει τον πόνο, αλλά γιατί του δίνει νόημα.

10. Τι θα θέλατε να κρατήσει ο αναγνώστης από τα ποιήματά σας όταν κλείσει το βιβλίο;

Δεν θα ήθελα να θυμάται έναν συγκεκριμένο στίχο. Θα ήθελα να κλείσει το βιβλίο και να νιώσει την ανάγκη να αγκαλιάσει έναν άνθρωπο, να τηλεφωνήσει σε κάποιον που του λείπει ή να πει μια λέξη που ανέβαλλε καιρό. Αν η ποίηση μπορεί να μας θυμίσει την ανθρωπιά μας, τότε έχει πετύχει τον σκοπό της. Αν οι «Στιγμές Αγάπης και Έρωτα» αφήσουν αυτή τη μικρή εσωτερική μετακίνηση στον αναγνώστη, θα αισθανθώ ότι το βιβλίο βρήκε πραγματικά τον προορισμό του.

Για το apostaktirio.gr 

Αλέξανδρος Ακριτίδης
Συγγραφέας – Πτυχιούχος Ανθρωπιστικών Σπουδών  

Σελίδα του βιβλίου:
https://www.apostaktirio-books.gr/product/στιγμές-αγάπης-και-έρωτα/

Δείγμα γραφής

Τα ρολόγια

Το ρολόι στον τοίχο της κουζίνας μου δείχνει την ώρα,
δεν ξέρει όμως να δείξει τον χρόνο που μου λείπεις.
Αυτός μετριέται μόνο με αναστεναγμούς και κλάματα. 

Το άλλο, πάλι, στο σαλόνι δείχνει πέντε λεπτά μπροστά·
άραγε ξέρει και τι έγινε και σ' αυτά τα πέντε λεπτά στο μέλλον; 

Μια μέρα τούς έβγαλα τις μπαταρίες
και νόμιζα ότι σταμάτησα τον χρόνο.
Ήταν τότε που μ' επισκέφθηκες
και ήθελα να κρατήσει για πάντα. 

Μα καμιά ευτυχία δεν κρατά για πάντα.
Άλλωστε, ένας ορισμός για την ευτυχία
θα ήταν οι μικροδόσεις απόλαυσης μέσα στην καθημερινότητα·
το «πάντα» είναι σχέδιο, είναι ρουτίνα, είναι προγραμματισμένο·
το αναπάντεχο είναι που μας ξαφνιάζει,
πότε ευχάριστα, πότε δυσάρεστα. 

Άλλη φορά πάλι τα έκρυψα,
να μη βλέπω την ώρα
και καταλαβαίνω αν είναι αργά ή είναι νωρίς — αλλά και πάλι το ήξερα. 

Είναι αργά για να σου δώσω το πρώτο σου φιλί,
είναι νωρίς για να σου πω αντίο. 

Μια φορά, θυμάμαι, με είχες ρωτήσει
πώς είμαι πάντα πρώτος στα ραντεβού μας
χωρίς να έχω ρολόι. 

Μα είναι απλό, καλή μου, είπα·
δεν έφυγα ποτέ
από εδώ που σε περίμενα. 

Άχρηστο πράγμα τα ρολόγια·
μόνο τον χτύπο τους χαίρομαι — τικ τακ —
γιατί μου θυμίζει
τον χτύπο της καρδιάς σου μέσα στα όνειρά μου.